De Coronapandemie beïnvloedt vele aspecten van ons leven, waaronder ons betalingsgedrag. Het is nu duidelijk dat de verschuiving naar digitaal betalen aanzienlijk is versneld. De snelle groei van e-commerce, de toename van het aantal contactloze betalingen en zelfs de toename van het aantal online fraudeaanvallen; het past allemaal binnen het snel digitaliserende betalingslandschap. We zetten de grootste veranderingen in betalingsgedrag als gevolg van de Coronapandemie op een rij: 

1. Contant geld verdwijnt uit de straten

Het gebruik van contant geld in Nederlandse winkelstraten daalt al jaren. De pandemie heeft ervoor gezorgd dat deze trend is versneld. Een recent artikel in de Volkskrant (NL) onthulde dat het gebruik van contant geld tijdens de lockdown in Nederland met 50 procent is afgenomen. Het aantal opnamen bij geldautomaten daalde tijdens de lockdown van 4 miljoen naar ongeveer 2 miljoen per maand. Deze verandering is ook zichtbaar in andere landen. In landen zoals Italië en Duitsland, waar mensen liever contant betalen, is nu te zien dat contant geld snel uit de straten verdwijnt. Een onderzoek van de Duitse Payment System Initiative toont bijvoorbeeld aan dat 57 procent van de Duitsers vaker hun betaalpas gebruiken en meer dan 50% het gebruik van contant geld aanzienlijk hebben verminderd. 

2. Contactloos betalen wordt 'de nieuwe norm'

De pandemie heeft ervoor gezorgd dat contactloos betalen sneller dan verwacht 'de nieuwe norm' is geworden. Banken in Nederland en andere Europese landen verhoogden de limiet voor contactloze betalingen zonder het invoeren van een pincode van 25 euro naar 50 euro. Consumenten waren hier zeer tevreden mee en het percentage van contactloze betalingen groeide snel. In Nederland steeg het percentage contactloze betalingen van 69 procent naar bijna 80 procent. 

3. Versnelde acceptatie van de digitale portemonnee

De opkomst van de 'digitale portemonnee' is al geruime tijd een trend in Amerika en Azië. Een 'digitale portemonnee' is een app die je op je mobiele telefoon of wearable installeert, waarin je betalingsinformatie wordt opgeslagen. Hierdoor kun je digitale transacties afhandelen in fysieke winkels en online, zonder dat je een creditcard, bankpas of contant geld nodig hebt. Dankzij de al beschikbare ingebouwde twee-factor authenticatie in de mobiele telefoon van de gebruiker, zijn contactloze betalingslimieten niet nodig, wat het mogelijk maakt om contactloos te betalen voor bedragen boven de 50 euro. 

Omdat digitale portemonnees minder interactie vereisen tussen consumenten en (mobiele) pinautomaten, is de acceptatie van deze veilige ‘contactloze’ betaalopties tijdens de pandemie aanzienlijk versneld. Een studie van Mastercard toont aan dat 26 procent van de Nederlandse consumenten al een mobiele telefoon met een digitale portemonnee gebruikte om zonder fysiek contact te betalen tijdens de lockdown. 

4. Snelle introductie van sterke klantauthenticatie

Sinds september vorig jaar moeten betalingsproviders en banken voldoen aan de PSD2-wetgeving. Sterke klantauthenticatie is hiervan een cruciaal onderdeel. Consumenten moeten dan een betaling authentiseren met ten minste twee methoden, bijvoorbeeld met een wachtwoord en een biometrische identificatie, zoals een vingerafdruk. Tot nu toe boden sommige creditcards dit nog steeds niet aan. 

De pandemie zorgt er echter voor dat criminelen zich meer richten op het plegen van betalingsfraude in plaats van fysieke diefstal. Denk bijvoorbeeld aan de recente WhatsApp-fraude waarbij criminelen zich voordeden als familieleden die snel geld nodig hadden. Deze groeiende interesse in digitale betalingen door criminelen maakt de snelle introductie van sterke klantauthenticatie nog noodzakelijker.   

5. Nieuwe bevolkingsgroepen ontdekken het gemak van online betalingen

De pandemie heeft ook consumenten gedwongen die normaal fysiek in winkels hun aankopen doen, om online te kopen en te betalen. Ouderen gingen voor het eerst online winkelen om het risico op besmetting te vermijden. Gaan deze consumenten nu terug naar de fysieke winkels? Of wordt 'multi-channel retail', waar producten zowel fysiek als online beschikbaar zijn, nu populairder?

We moeten afwachten wat al deze ontwikkelingen op de lange termijn zullen betekenen, maar het is duidelijk dat de verdere digitalisering van het betalingslandschap is versneld.