Disruptieve technologie als katalysator voor de next big thing in de platformeconomie

Trends in de marketplace- en platformeconomie in 2022

2021 zou het jaar worden waarin we corona achter ons lieten en weer volledig konden terugkeren naar ons offline leven. Helaas lukte dat laatste maar kort. Mede daardoor blijft digitalisering een prioriteit en zien we interessante innovaties ontstaan in de wereld van platforms en marketplaces. Welke trends zien we in 2022?

Traditioneel verdienmodel van C2C-platforms staat op het punt te veranderen

Sinds het ontstaan van de eerste marketplace is het verdienmodel grotendeels gebaseerd op het laten betalen van verkopers bij het plaatsen van een advertentie. Dit model omdraaien en in plaats daarvan de koper laten betalen, is de komende jaren een belangrijke katalysator voor de groei van C2C-platforms. Vinted en het Spaanse Wallapop doen dit bijvoorbeeld al met succes.

Het idee hierachter is dat als het aanbod op een platform groot en divers genoeg is, kopers er vanzelf op afkomen. De drempel voor verkopers om hun spullen aan te bieden moet dus zo laag mogelijk zijn. De inkomsten voor het platform komen uit de commissie of uit het aanbieden van aanvullende diensten. Denk aan kopersgaranties, echtheidscertificaten voor goederen of geïntegreerde verzend- en betaalopties zoals Marktplaats die aanbiedt.

Een verdienmodel gebaseerd op de koper heeft niet alleen geleid tot meer gebruikers op platforms zoals Vinted en eBay Kleinanzeigen; ook de waardering van investeerders voor zulke platforms op basis van een ‘buyers fee’ neemt toe.

NFT’s zorgen voor nieuwe dynamiek

Nog maar weinig platforms en marketplaces faciliteren betalingen met cryptocurrency. Toch zie ik blockchaintechnologie de komende jaren een grote impact hebben op de dynamiek op marketplaces en platforms. Neem NFT’s (Non-Fungible Tokens). Via zo’n token kan eigendom worden gekoppeld aan digitale en fysieke items. Inmiddels bestaan er al aparte marketplaces rond NFT’s, zoals OpenSea. Maar ook traditionele veilinghuizen begeven zich in de wereld van NFT’s. Een goed voorbeeld is veilinghuis Sotheby’s, dat twee keer per jaar een veilingronde voor NFT’s organiseert via hun speciale platform Metaverse. Dit jaar veilde een ander bekend veilinghuis, Christie’s, al het digitale kunstwerk Everydays: The First 5000 Days van kunstenaar Mike ‘Beeple’ Winkelmann voor 69,3 miljoen dollar (bijna 60 miljoen euro). Bekijk hier even de reactie van Mike op het moment van de veiling.

NFT’s creëren een nieuwe dynamiek in e-commerce en jagen het ontstaan van nieuwe platforms en toepassingen aan. Ik verwacht dat ook traditionele marketplaces NFT’s gaan inzetten, bijvoorbeeld om de echtheid van goederen te waarborgen. Met de overname van Rtfkt speelt NIKE al in op deze trend.

Versterkt consumentengedrag van online naar offline en andersom

Waar ik vorig jaar verwachtte en hoopte dat de brede beschikbaarheid van een vaccin ons in 2021 uit de pandemie zou leiden, moeten we helaas constateren dat dat nog niet zo is. De voorspelde verschuiving van meer online naar meer offline was weliswaar zichtbaar in de zomer, toen er aanzienlijk minder beperkende maatregelen golden. Reis- en entertainmentplatforms kregen daardoor een flinke impuls.

Nu er nieuwe maatregelen zijn ingevoerd, zie je hier echter stagnatie en richten consumenten zich weer meer op de online wereld en online ontmoetingen. Dat zet zich het komende jaar voort, al verwacht ik wel dat dit gedrag telkens wordt versterkt, vooral wanneer de maatregelen worden versoepeld. Vergelijk het met een bal die je onder water duwt: hoe harder en dieper je duwt, hoe hoger de bal opspringt als je loslaat. Hetzelfde gebeurt met het consumentengedrag en het succes van platforms die live ontmoetingen en reizen faciliteren.

Snelle groei van C2C-platforms

Door de opruimwoede tijdens lockdowns is de online handel tussen consumenten op marketplaces en platforms enorm toegenomen. Volgens McKinsey is deze groei blijvend en groeit de handel via C2C-platforms de komende vier jaar met 35 procent per jaar. Dat komt ook doordat consumenten om financiële en duurzaamheidsredenen sneller voor tweedehands kiezen. Verwacht wordt dat C2C-platforms een flinke impuls krijgen van Generatie Z (15-24 jaar), die nu al goed is voor 43 procent van het totale handelsvolume.

Meer aggregators door Open Banking en PSD2

Door PSD2 en Open Banking neemt het aantal dienstverleners in de betaalwereld snel toe. Vooral partijen die zich uitsluitend richten op ‘rekeninginformatie’ en ‘betaalinitiatie’, de zogenoemde aggregators, schieten als paddenstoelen uit de grond. Deze dienstverleners, zoals SaltEdge en Yolt, maken het voor platforms makkelijker om gebruikers te identificeren en goedkopere, snellere en lokale betaalopties aan te bieden.

Zo gebruikt Gumtree, de grootste marketplace van het Verenigd Koninkrijk, Open Banking om C2C-betalingen bij de aan- en verkoop van auto’s te faciliteren. Daardoor kan het deze gegarandeerde betalingen voor een relatief lage vergoeding afhandelen.

Ook grote payment service providers zien de toegevoegde waarde van Open Banking in, zoals blijkt uit de overname van Tink door Visa. In 2022 komen er meer dienstverleners bij en de kans is groot dat kleinere spelers op dit gebied worden overgenomen.

Nieuwe, verfrissende niches

Naarmate een platform langer bestaat en groter wordt, ontstaat er ruimte voor subdomeinen. Die ontwikkeling zet zich het komende jaar door: we gaan verfrissende platforms zien in niches waar je zelf niet aan had gedacht. Neem bijvoorbeeld Seev, een platform dat jongeren helpt beter met hun schulden om te gaan. Dit initiatief valt niet direct in een bepaalde categorie, maar heeft een grote maatschappelijke waarde.

Een ander inspirerend voorbeeld is het Belgische Pakske, waar aanstaande ouders niet alleen een geboortelijst kunnen maken, maar ook om een bijdrage kunnen vragen voor een cadeau dat ze zelf willen kopen. Mensen betalen via het platform een zelfgekozen bedrag aan de (aanstaande) ouders. Zo faciliteert Pakske als het ware crowdfunding voor kraamcadeaus.

Europese eisen voor crowdfundingplatforms

En over crowdfunding gesproken: een nieuwe Europese verordening stelt diverse nieuwe eisen aan crowdfundingplatforms. Zo gelden er eisen voor een klachtenprocedure, een bedrijfscontinuïteitsplan, financieel beheer en het aanbieden van betaaldiensten. Bestaande crowdfundingplatforms die zich op de zakelijke markt richten, hebben tot 10 mei 2022 de tijd om (in Nederland) een nieuwe vergunning aan te vragen om aan de eisen te voldoen. Vóór die tijd moeten ze belangrijke keuzes maken.

Platforminnovatie in traditionele sectoren dankzij digitalisering

De pandemie heeft ervoor gezorgd dat bedrijven versneld digitaliseren. Vooral in sectoren die op dit gebied niet voorop liepen, levert dat interessante nieuwe initiatieven en diensten op. Zo kan een van de grootste veilingen van Nederland dankzij de overstap naar een online veilingplatform nieuwe diensten ontwikkelen en een groter bereik realiseren.

Verder opereert de Nederlandse startup Pharmaoffer in een heel interessante niche. Het bedrijf zet de markt voor farmaceutische grondstoffen op zijn kop door medicijnfabrikanten wereldwijd eenvoudig toegang te geven tot gekwalificeerde grondstofleveranciers met eerlijke prijzen. Door deze partijen rechtstreeks met elkaar te verbinden, maakt Pharmaoffer tussenpersonen overbodig.

Ook in de farmaceutische wereld was de pandemie een kantelpunt. Partijen die gewend waren te handelen via persoonlijke contacten, onder meer op beurzen, moesten noodgedwongen digitaal zakendoen. Het initiatief van Pharmaoffer sluit daar perfect op aan en levert een concrete bijdrage aan het oplossen van geneesmiddelentekorten en het probleem van dure medicijnen. Ik verwacht het komende jaar meer vergelijkbare initiatieven te zien.

Het is duidelijk dat er ontzettend veel interessante ontwikkelingen zijn in de wereld van platforms en marketplaces, en dat het steeds makkelijker wordt om met een nieuw idee in te stappen. Zo zorgt cloudhosting voor toegankelijkheid en eindeloze schaalbaarheid, en zorgen standaardisatie en open source voor een goede beschikbaarheid van tools, kennis (Codecademy) en kant-en-klare bouwstenen voor software (GitHub). Daarnaast is gebleken dat PSD2 / Open Banking grote kansen biedt aan start-ups die toepassingen introduceren waar nog niemand aan had gedacht. Europese bedrijven kunnen zo wereldwijd een sterkere positie innemen, wat zowel economisch als maatschappelijk positief is.

De next big thing

Omdat ontwikkelingen razendsnel gaan, is het lastig te voorspellen wat ‘the next big thing’ wordt. Een jaar geleden had bijna niemand het over NFT’s en nu is het een nieuwe markt met een enorm potentieel. Kijk bijvoorbeeld naar de investering van $ 150 miljoen van Softbank in metaverse Zepeto. Zo creëert elke nieuwe innovatie ruimte voor nieuwe, ambitieuze ondernemers om zelf de next big thing te bouwen. Verandering en innovatie zijn de enige constante factoren in deze markt. Kortom: in de wereld van platforms is het nooit saai!