Ontwrichtende technologie als katalysator voor de volgende grote stap in de platformeconomie

Trends in de marktplaats en platformeconomie 2022

2021 zou het jaar worden waarin we corona achter ons zouden laten en volledig terug konden keren naar ons offline leven. Helaas konden we dit laatste maar kort doen. Mede daardoor blijft digitalisering een prioriteit en zien we interessante innovaties ontstaan in de wereld van platforms en marktplaatsen. Welke trends zullen we in 2022 zien?

Traditioneel verdienmodel van C2C-platforms staat op het punt te veranderen

Sinds de oprichting van de eerste marktplaats is het verdienmodel grotendeels gebaseerd op het laten betalen van verkopers bij het plaatsen van een advertentie. Dit model omdraaien en in plaats daarvan de koper laten betalen is een belangrijke katalysator voor de groei van C2C-platforms in de komende jaren. Vinted en het Spaanse Wallapop doen dit bijvoorbeeld al succesvol.

Het idee hierachter is dat als het aanbod op een platform groot en divers genoeg is, kopers er vanzelf naartoe zullen komen. De drempel voor verkopers om hun goederen aan te bieden moet daarom zo laag mogelijk zijn. De inkomsten voor het platform komen uit de commissie of uit het aanbieden van aanvullende diensten. Dit kan onder meer kopersgaranties, certificaten van echtheid voor goederen of geïntegreerde verzend- en betalingsopties omvatten, zoals aangeboden door Marktplaats.

Een koper-gebonden verdienmodel heeft niet alleen geleid tot meer gebruikers op platforms zoals Vinted en eBay Kleinanzeigen, de waardering van investeerders voor dergelijke "koperskosten" gebaseerde platforms neemt ook toe.

NFT's bieden nieuwe dynamiek

Zeer weinig platforms en marktplaatsen faciliteren nog betalingen met cryptocurrency. Toch zie ik blockchain-technologie een grote impact hebben op de dynamiek van marktplaatsen en platforms in de komende jaren. Neem NFT's (Non-Fungible Tokens). Via zo'n token kan eigendom worden gekoppeld aan digitale en fysieke goederen. Ondertussen zijn er al aparte marktplaatsen rond NFT's zoals OpenSea. Maar ook traditionele veilinghuizen beginnen de stap naar de wereld van NFT's te zetten. Een goed voorbeeld is veilinghuis Sotheby's dat twee keer per jaar een veilingronde voor NFT's organiseert via hun speciale platform Metaverse. Dit jaar heeft een ander bekend veilinghuis Christie's al het digitale kunstwerk Everydays: The First 5000 Days van kunstenaar Mike 'Beeple' Winkelmann geveild voor 69,3 miljoen dollar (bijna 60 miljoen euro). Bekijk hier snel Mike's reactie op het moment van de veiling.

NFT's creëren een nieuwe dynamiek in e-commerce en stimuleren de opkomst van nieuwe platforms en toepassingen. Ik verwacht dat traditionele marktplaatsen ook NFT's zullen gaan gebruiken om de echtheid van goederen te waarborgen, bijvoorbeeld. Met de overname van Rtfkt speelt NIKE hier al op in.

Versterkt consumentengedrag van online naar offline en vice versa

Waar ik vorig jaar verwachtte en hoopte dat de grootschalige beschikbaarheid van een vaccin ons in 2021 uit de pandemie zou leiden, kunnen we concluderen dat dit helaas nog niet het geval is. De voorspelde verschuiving van meer online naar meer offline was weliswaar duidelijk zichtbaar tijdens de zomer toen er aanzienlijk minder beperkende maatregelen waren. Hiermee kregen reis- en entertainmentplatforms een sterke impuls.

Nu echter nieuwe maatregelen zijn ingevoerd, zie je hier een stagnatie en richten consumenten zich opnieuw meer op de online wereld en online ontmoetingen. Dit zal het komende jaar doorgaan, hoewel ik verwacht dat dit gedrag telkens versterkt zal worden, vooral wanneer de maatregelen worden losgelaten. Vergelijk het met een bal die je onder water duwt; hoe harder en dieper je duwt, hoe hoger de bal zal opveren als je hem loslaat. Hetzelfde zal gebeuren met consumentengedrag en het succes van platforms die live ontmoetingen en reizen faciliteren.

Snelle groei van C2C-platforms

Door de opruimwoede tijdens lockdowns is de online handel tussen consumenten op marktplaatsen en platforms enorm toegenomen. Volgens McKinsey is deze groei blijvend en zal de handel via C2C-platforms in de komende vier jaar met 35 procent per jaar toenemen. Dit komt ook doordat consumenten vaker voor tweedehands kiezen om financiële en duurzaamheidsredenen. C2C-platforms verwachten een sterke impuls te krijgen van Generatie Z (15-24 jaar) die al goed is voor 43 procent van het totale handelsvolume.

Toename van aggregators door Open Banking en PSD2

Als gevolg van PSD2 en Open Banking neemt het aantal dienstverleners in de betaalwereld snel toe. Vooral partijen die zich exclusief richten op 'rekeninginformatie' en 'betalingsinitiatie', de zogenaamde aggregatoren, schieten als paddenstoelen uit de grond. Deze dienstverleners, zoals SaltEdge en Yolt, maken het gemakkelijker voor platforms om gebruikers te identificeren en goedkopere, snellere en lokale betalingsopties aan te bieden.

Zo maakt Gumtree, de grootste marktplaats van het VK, gebruik van Open Banking om C2C-betalingen bij de aan- en verkoop van auto's te faciliteren. Dit stelt hen in staat om deze gegarandeerde betalingen voor een relatief lage vergoeding af te handelen.

Ook grote betalingsdienstaanbieders beginnen de meerwaarde van Open Banking te zien, zoals blijkt uit Visa's overname van Tink. Meer dienstverleners zullen zich in 2022 aansluiten en er is een grote kans dat kleinere spelers in dit veld zullen worden overgenomen.

Nieuwe, verfrissende niches

Wanneer een platform langer bestaat en groter wordt, ontstaat er ruimte voor subdomeinen. Deze ontwikkeling zal het komende jaar doorgaan, waar we verfrissende platforms zullen zien in niches waaraan je zelf niet gedacht zou hebben. Neem bijvoorbeeld Seev, een platform dat jongeren helpt beter met hun schulden om te gaan. Dit initiatief kan niet direct in een bepaalde categorie worden geplaatst, maar heeft grote maatschappelijke waarde.

Een ander inspirerend voorbeeld is de Belgische Pakske waar aanstaande ouders niet alleen een materniteitslijst kunnen maken, maar ook om een bijdrage kunnen vragen voor een cadeau dat ze zelf willen kopen. Mensen betalen via het platform een zelf bepaald bedrag aan de (toekomstige) ouders. Op deze manier faciliteert Pakske als het ware crowdfunding voor kraamcadeaus.

Europese eisen voor crowdfundingplatforms

En over crowdfunding gesproken: een nieuwe Europese verordening legt verschillende nieuwe eisen op aan crowdfundingplatforms. Zo zijn er eisen voor een klachtprocedure, een bedrijfscontinuïteitsplan, financieel beheer en de levering van betaaldiensten. Bestaande crowdfundingplatforms die zich richten op de zakelijke markt hebben tot 10 mei 2022 de tijd om (in Nederland) een nieuwe vergunning aan te vragen om aan de eisen te voldoen. Voor die tijd zullen zij belangrijke keuzes moeten maken.

Platforminnovatie in traditionele sectoren dankzij digitalisering

De pandemie heeft ervoor gezorgd dat bedrijven in een versneld tempo zijn gaan digitaliseren. Vooral in sectoren die op dit gebied niet voorop liepen, zorgt dit voor interessante nieuwe initiatieven en diensten. Zo is een van de grootste veilingen in Nederland dankzij de overgang naar een online veilingplatform in staat nieuwe diensten te ontwikkelen en een groter bereik te krijgen.

Bovendien opereert de Nederlandse startup Pharmaoffer in een zeer interessante niche. Zij revolutioneren de markt voor farmaceutische grondstoffen door medicijnproducenten wereldwijd eenvoudig toegang te bieden tot gekwalificeerde leveranciers van grondstoffen tegen eerlijke prijzen. Door deze partijen direct te koppelen, maakt Pharmaoffer de tussenhandel overbodig.

De pandemie was ook een keerpunt in de farmaceutische wereld. Partijen die zich gewoonlijk richtten op handel via persoonlijke contacten, onder andere op beurzen, moesten noodgedwongen digitaal zaken doen. Het initiatief van Pharmaoffer sluit hier perfect op aan en levert een concrete bijdrage aan het oplossen van medicijntekorten en het probleem van dure medicijnen. Ik verwacht dat we het komende jaar meer van dergelijke initiatieven zullen zien.

Het is duidelijk dat er enorm veel interessante ontwikkelingen zijn in de wereld van platforms en marktplaatsen en het wordt steeds gemakkelijker om met een nieuw idee te starten. Zo biedt cloudhosting toegankelijkheid en eindeloze schaalbaarheid, zorgen standaardisatie en open source voor goede beschikbaarheid van tools, kennis (Codecademy) en kant-en-klare bouwstenen voor software (GitHub). Verder heeft PSD2 / Open Banking bewezen grote kansen te bieden voor start-ups die toepassingen introduceren waarvan niemand ooit had gedacht. Europese bedrijven kunnen zo wereldwijd een sterkere positie verwerven, wat zowel economisch als maatschappelijk positief is.

De volgende grote stap

Omdat ontwikkelingen razendsnel verlopen, is het moeilijk te voorspellen wat "de volgende grote stap" zal zijn. Een jaar geleden had bijna niemand het over NFT's en nu is het een nieuwe markt met enorm potentieel. Kijk bijvoorbeeld naar de investering van 150 miljoen dollar door Softbank in de metaverse Zepeto. Op deze manier opent elke nieuwe innovatie ruimte voor nieuwe, ambitieuze ondernemers om zelf de volgende grote stap te creëren. Verandering en innovatie zijn de enige constante factoren in deze markt. Met andere woorden, nooit een saai moment in de wereld van platforms!