Je denkt er liever niet over na, maar platforms en marktplaatsen kunnen ook worden misbruikt voor witwassen of terrorismefinanciering. In Nederland geldt de 'Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme', waaraan steeds meer partijen moeten voldoen. Ondanks deze wettelijke verplichting is het goed voor de betrouwbaarheid en reputatie van een platform om deze praktijken waar mogelijk te voorkomen. Jouw betalingsdienstaanbieder speelt hierin een belangrijke rol. Hoe handelen zij hierin en waar kun je zelf op letten? 

Allereerst is het het vermelden waard dat zowel de preventie van witwassen als de bestrijding van terrorisme vooral gaat over het beperken van de risico's. Het is praktisch onmogelijk om volledig uit te sluiten dat het niet gebeurt. Om een voorbeeld te geven: een auto kan worden gebruikt voor een terroristische aanval. Als die auto via jouw (sub)platform is gehuurd, ben je betrokken bij terrorismefinanciering zonder dat je er veel aan kunt doen. De reputatieschade die dit kan veroorzaken is aanzienlijk, vooral als blijkt dat er te weinig is gedaan om ongebruikelijke transacties te identificeren. 

Rapportage aan de FIU

Een betalingsdienstaanbieder heeft, net als andere financiële instellingen, verzekeraars, notarissen en ook autohandelaren, de plicht om vermoedens van witwassen of terrorismefinanciering te melden aan de Financial Intelligence Unit (FIU). Dit orgaan beoordeelt vervolgens of de 'ongebruikelijke' transactie ook 'verdacht' is. In dat laatste geval kan de FIU besluiten actie te ondernemen in samenwerking met politie en justitie.

De FIU ontvangt vele duizenden verzoeken. Daarom kan het soms wel een jaar duren voordat de financiële instelling die de transactie meldt, ervan op de hoogte wordt gesteld dat een transactie als 'verdacht' is aangemerkt. Naar onze mening is dit veel te lang en is dit een grote uitdaging voor de overheid. Voor meer informatie, lees ook mijn blog (geschreven in het Nederlands): 'Effectiever aanpakken van witwassen en financiering van terrorisme tegen een fractie van het geld'.

Ongebruikelijke transacties detecteren

Bij Online Payment Platform gebruiken we verschillende technieken om ongebruikelijke transacties op de platforms van onze klanten te detecteren. Sommige daarvan worden ook automatisch verwerkt, zoals de wettelijke verplichting om creditcardtransacties boven 15.000 euro aan de FIU te melden. Een ander deel wordt handmatig gecontroleerd. Dit houdt in dat we kijken naar allerlei indicatoren, waaronder transacties, volumes of gebruikte trefwoorden. Meldingen (en vermoedens) van fraude en oplichting worden ook meegenomen in deze controle.

Bovendien maken we door samen te werken met Sentinels gebruik van kunstmatige intelligentie om verbindingen te detecteren en sneller te kunnen ingrijpen. Gegevens kunnen bijvoorbeeld aan het licht brengen dat de meeste ongebruikelijke transacties op zondagmiddag achter elkaar worden uitgevoerd. Zodra deze trend bekend is, is het makkelijker om dubieus gedrag op een marktplaats of platform te voorkomen. 

Een ongebruikelijke transactie melden bij de FIU is onderworpen aan een geheimhoudingsverklaring, zoals vastgesteld in Artikel 23 van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Daarom mag je de verkopende of ontvangende partij op een marktplaats of platform niet informeren over de melding. Op basis van ons risicoprofiel en de algemene voorwaarden om een persoon of organisatie niet langer te faciliteren, kan Online Payment Platform gebruikers beperken. Het is daarom mogelijk dat een gebruiker op jouw platform onze diensten niet kan gebruiken. We mogen de details niet communiceren, maar we kunnen aangeven dat de gebruiker niet binnen ons risicoprofiel past. Algemene voorwaarden en risicoprofiel 

Vereisten risicoprofiel

Maar hoe bepalen we zo'n risicoprofiel? Dat is een gecompliceerd proces. Neem bijvoorbeeld een particuliere verkoper die voor 20.000 euro aan goederen op een marktplaats heeft verkocht in een jaar. Zo'n groot bedrag wordt vaak zakelijk aangewend en dan moet mogelijk over deze inkomsten belasting worden betaald. Natuurlijk kan Online Payment Platform niet controleren of een verkoper zijn belastingaangifte correct heeft ingevuld, maar als dat niet het geval is, werken we indirect mee aan belastingontduiking door de verkoper. 

Een harde limiet instellen in de gebruiksvoorwaarden, zoals 'maximaal verhandelde bedrag is 19.500 euro per jaar', lost het probleem ook niet op. Dit komt omdat een verkoper van een klassieke auto, dure designmeubelen of een trendy camper misschien maar één transactie nodig heeft om dit bedrag legaal te krijgen. Tegelijkertijd geldt dat een beperkt aantal transacties niet betekent dat er geen spoor van witwassen is. 

Bij Online Payment Platform beginnen we met een paar indicatoren en op basis van deze indicatoren wordt een risicoprofiel opgesteld. We combineren de verwachtingen van het type platform of marktplaats waarop de transacties plaatsvinden met de verwachtingen van een gebruiker. Bij een crowdfund platform kunnen we misschien niet elk initiatief onderzoeken, maar alleen die met zeer grote of zeer hoge bedragen, bijvoorbeeld. Natuurlijk kun je hier als platform ook een verschil maken.

Eigen verantwoordelijkheid nemen

Een platform moet ook nadenken over metingen en oplossingen om ongewenst en ongebruikelijk gedrag te voorkomen. Organiseer bijvoorbeeld een brainstorm om misbruik te overwinnen, bepaal wat je op je platform toestaat, wat je niet toestaat en hoe je dit kunt controleren. Uiteindelijk willen we er samen alles aan doen om te voorkomen dat we betrokken raken bij het witwassen van geld of de financiering van terrorisme. Als je als platform extra beveiligingscontroles hebt geregeld, is een bijkomend voordeel dat dit de risicobeoordeling van de betalingsdienstaanbieder positief beïnvloedt.