Elke afzonderlijke partij in een transactie op een platform of marktplaats gaat ervan uit dat iedereen doet wat ze moeten doen: de koper betaalt, de verkoper levert en het platform faciliteert de transactie evenals de betaling. Mocht dit niet het geval zijn, en de betaling wordt buiten het platform om afgehandeld, dan lopen alle betrokken partijen aanzienlijke risico's. Buiten het platform om betalen maakt fraude eenvoudiger, met alle gevolgen die dat heeft voor de reputatie van het platform. 

De risico's voor de koper

Als koper loop je het grootste risico als de betaling niet via het platform of de marktplaats loopt. Ondanks de overeenkomst die je hebt gemaakt, zou de verkoper kunnen besluiten het product of de dienst niet te leveren. Uiteindelijk is er geen of onvoldoende bewijs dat de betaling daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Mocht het misgaan, dan kunnen noch de eigenaar van het platform, noch de betalingsdienstaanbieder iets voor je doen. Zij zijn niet bij de betaling betrokken. Sterker nog, zelfs als je aangifte doet, kan de politie niet optreden. Dit gebeurt pas wanneer meerdere aangiften tegen een verkoper zijn gedaan. Als je daar niet op wilt wachten, kun je een geschil starten. 

In een rechtszaak moet je kunnen bewijzen dat de verkoper niet heeft geleverd wat je hebt gekocht. Maar hoe ga je dat doen als je via een platform een schoonmaker hebt ingehuurd, en hij geeft aan dat hij je huis heeft schoongemaakt? In dat geval kun je geen keihard bewijs leveren. Naast de uitdagende bewijslast zijn de bedragen vaak relatief klein, waardoor de meeste mensen besluiten er geen zaak van te maken. Dit betekent dat als een frauduleuze verkoper niet levert, hij of zij er meestal mee wegkomt. Daarom, als je (als koper) ervoor kiest om de betaling buiten het platform te doen, ben je machteloos en volledig overgeleverd aan de grillen van de verkoper. 

De risico's voor de verkoper verkleinen

Voor de verkoper ligt het risico in het ontbreken van betaling voor de geleverde dienst of product. Als je dit risico wilt vermijden, zijn er verschillende dingen die je als verkoper kunt doen. Bijvoorbeeld, je kunt een reservering maken op de creditcard van de koper, zodat het bedrag al is gereserveerd voor betaling. Je kunt ook een automatische incassomachtiging afspreken. Daarnaast kun je ervoor kiezen om escrow toe te passen op de levering en betaling. In dat geval gaat de betaling via de betalingsdienstaanbieder van het platform en kun je als verkoper het product of de dienst vasthouden totdat de betaling is gedaan. Denk bijvoorbeeld aan een eigenaar van een vakantiehuis die escrow kan gebruiken om ervoor te zorgen dat de code van een sleutelkastje pas vrijgegeven wordt als de betaling is gedaan. Of een verkoper op een handelsplatform die het pakket pas verstuurt als de betaling is gedaan en de betaling ontvangt zodra het pakket daadwerkelijk is afgeleverd. Dit zijn bewezen methodes om betalingsrisico's te verminderen en, in het eerder gebruikte voorbeeld, geven ze een prettige garantie dat de huurder of koper aan de betalingsverplichting zal voldoen. 

Risico voor koper en verkoper: het platform gaat failliet

Een situatie waarin zowel koper als verkoper een financieel risico lopen, is als het platform geen gebruik maakt van een platform-PSP (betalingsdienstaanbieder) en faillissement optreedt. Het is daarom belangrijk voor koper en verkoper om te controleren dat dit gebeurt volgens de geldende regels voordat ze op een platform handelen. Op deze manier moet Europese PSD2-wetgeving worden nageleefd. PSD2 vereist onder andere dat de betalingsdienstaanbieder (PSP) waarmee het platform samenwerkt het geld van de koper in een derdenrekening stort. Het geld van de betalingen wordt dan nooit overgemaakt naar de rekening van het platform zelf, maar altijd naar de derdenrekening van de betalingsdienstaanbieder. Dit betekent dat als het platform failliet gaat, de betaling eenvoudig kan worden teruggeboekt naar de koper of overgemaakt naar de verkoper. De curator kan het geld op de derdenrekening van de PSP dus niet opeisen om de schulden van het platform af te lossen. 

Een voorbeeld hiervan is Plugify, een platform waarop artiesten geboekt konden worden. Omdat Plugify samenwerkte met een gespecialiseerde platform-PSP, was het geld van kopers en verkopers beveiligd. 

Lees onze blog: wat gebeurt er met mijn geld als een platform failliet gaat 

Vier risico's die je loopt als platformeigenaar

Als je als platformeigenaar besluit betalingen buiten je platform en zonder de hulp van een PSP af te handelen, lopen de volgende vier risico's:

1. je moet wachten op je geld (servicekosten)

2. er is helemaal geen betaling

3. je mist omzet door privébetalingen

4. je hebt geen inzicht in frauduleuze handelingen

Als je als platform kopers toestaat om via factuur te betalen, betekent dit helaas in de meeste gevallen dat de factuur erg laat of helemaal niet wordt betaald. Dit betekent vaak dat je achter betalingen moet aanjagen en de liquiditeit riskeert. Je zou hiervoor een incassoproces kunnen opzetten, maar dit garandeert de betaling niet. Uiteindelijk, als de koper geen geld op zijn rekening heeft, kan de incasso niet worden uitgevoerd.

Desintermediatie vermindert je omzet

Het verdienmodel van een platform is meestal gebaseerd op een percentage van een transactie of op het aantal transacties. Als gebruikers van je platform besluiten de betaling privé buiten het platform om te regelen, mis je deze transactie. Bijvoorbeeld, een consument kan een klus op een klussenplatform plaatsen en afspreken met de klusser om de betaling direct te regelen. Je kunt dit voorkomen door alle betalingen via je platform te laten verlopen. Daarnaast kun je de instellingen zo aanpassen dat een beoordeling alleen kan worden geplaatst over de klusser als het hele proces via het platform is verlopen. 

Concluderend zijn er nogal wat risico's voor alle betrokken partijen bij het doen van de betaling buiten het platform. Als platformeigenaar wil je je omzet beschermen en groei stimuleren. Om dit te bereiken is het minimaliseren van deze risico's en het creëren van een betrouwbaar platform voor kopers en verkopers een eerste prioriteit.