Uitzondering voor commerciële agent: een onhoudbare uitzondering op PSD2

Voldoen aan de ‘uitzondering voor handelsagenten’ uit de PSD2-regelgeving is door de vele regels bijna onmogelijk. In het artikel hieronder licht Maurice Jongmans deze uitzondering toe. 

• Marketplaces en platforms kunnen bijna nooit voldoen aan de voorwaarden voor de ‘uitzondering voor handelsagenten’

• De Nederlandsche Bank handhaaft de regels nog altijd minder streng dan haar Duitse tegenhanger

Onder bepaalde voorwaarden stelt een ‘uitzondering voor handelsagenten‘ marketplaces en platforms in staat betalingen te verwerken zonder een vergunning aan te vragen bij De Nederlandsche Bank (DNB). De dagelijkse praktijk laat zien dat deze ‘uitzondering voor handelsagenten’, zoals die nu in Nederland wordt toegepast, niet lang meer zal bestaan, omdat je vrijwel nooit aan alle voorwaarden kunt voldoen.

Waarom is het voor eigenaren van een marketplace of platform slimmer om een vergunning aan te vragen of met een PSP te werken?

Download hier onze whitepaper voor een uitgebreide uitleg over de gevolgen van PSD2 voor platforms en marketplaces.

Wat is de ‘uitzondering voor handelsagenten’?

Om aan PSD2 te voldoen, hebben marketplaces en handelsplatforms een aantal opties: een vergunning aanvragen bij DNB, het betalingsverkeer uitbesteden aan een platform-PSP of gebruikmaken van de zogenoemde ‘uitzondering voor handelsagenten‘. 

Een platform kan alleen gebruikmaken van de uitzondering als het namens een van de betrokken partijen optreedt. Het moet dus meer zijn dan alleen een doorgeefluik en het platform moet bijvoorbeeld zelf de verkoopprijs kunnen bepalen. De handhaving van deze regels ligt bij De Nederlandsche Bank. Die heeft aangekondigd beter te gaan toezien op de naleving door platforms en marketplaces. In de praktijk zijn de Nederlandse handhavers op dit gebied echter een stuk relaxter dan die van onze oosterburen. 

Verschil met Duitsland

De Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin) is de Duitse toezichthouder op de financiële markten. Anders dan DNB is BaFin heel duidelijk: voor online platforms is de uitzondering voor handelsagenten in de regel volledig uitgesloten. Ten eerste omdat de meeste platforms niet alleen een contractuele overeenkomst hebben met de koper of de verkoper, maar vaak met allebei. Ten tweede omdat verkopen op marketplaces vaak geautomatiseerd verlopen en er dus geen ruimte is voor onderhandeling. De vraag is natuurlijk of dit strikte onderscheid tussen offline en online terecht is, stelt de Duitse juridisch expert Susanne Grohe in deze heldere blog, want ook in de offline wereld hebben handelsagenten soms geen onderhandelingsruimte. 

Een Nederlands voorbeeld

Hoewel het een uitzondering is en je er in de meeste gevallen dus geen gebruik van kunt maken, is er een bekende Nederlandse partij die de uitzondering voor handelsagenten gebruikt: bol.com.

Bol.com heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van webwinkel tot online marketplace, die niet alleen eigen producten aanbiedt, maar ook de koopwaar van andere verkopers. Vroeger nam bol.com de verantwoordelijkheid voor het hele proces: het debiteurenrisico (als de koper niet betaalt), het retourrecht, de klantenservice, het verzendrisico, de klantenservice en de garantie. Bol.com verwijst hiervoor echter steeds vaker naar de verkoper op het platform, waardoor het de vraag wordt of nog wel aan de uitzondering voor handelsagenten wordt voldaan.

Consumentenvertrouwen

De vraag is of je deze verantwoordelijkheid als platform of marketplace wel moet willen nemen. Heb je een deelplatform voor campers en caravans en komt het vakantievoertuig stil te staan langs de Autoroute du Soleil, wie is dan verantwoordelijk voor de kosten? Bovendien is het voor kopers op het platform heel belangrijk om te weten bij welke partij ze terechtkunnen met vragen of klachten over de levering. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt dit nauwlettend in de gaten, zo bleek afgelopen zomer uit een voorbeeld over verkopers op bol.com naar aanleiding van meerdere uitzendingen van het consumentenprogramma Radar. 

Is het einde nabij?

De ‘uitzondering voor handelsagenten’ werd al beschreven in PSD en verder toegelicht in PSD2. Toch bestaat er nog altijd onduidelijkheid, maar in 2021 kunnen (online) handelsplatforms eigenlijk niet aan de voorwaarden voor de uitzondering voldoen.

‘Agentuurovereenkomsten kennen we vooral uit de reisbranche en de meubelbranche, en die zijn niet zomaar toepasbaar op online platforms en marketplaces. Naar mijn mening is het daarom waarschijnlijk slechts een kwestie van tijd voordat ook de partijen met een ‘uitzondering voor handelsagenten’ een vergunning moeten aanvragen of diensten moeten afnemen bij een platform-PSP.’ - Maurice Jongmans, CEO Online Payment Platform