Voldoen aan de 'vrijstelling voor commercieel agent' van de PSD2-regelgeving is bijna onmogelijk vanwege de vele regels. In het onderstaande artikel legt Maurice Jongmans deze vrijstelling uit. 

• Marktplaatsen en platforms kunnen bijna nooit voldoen aan de voorwaarden voor de 'vrijstelling voor commercieel agent'

• De Nederlandsche Bank handhaaft de regels nog steeds minder strikt dan haar Duitse tegenhanger

Onder bepaalde voorwaarden maakt een 'vrijstelling voor commercieel agent' het mogelijk voor marktplaatsen en platforms om betalingen te verwerken zonder een vergunning aan te vragen bij De Nederlandsche Bank (DNB). De dagelijkse praktijk toont aan dat deze 'vrijstelling voor commercieel agent' zoals momenteel toegepast in Nederland niet lang meer zal bestaan, omdat je bijna nooit aan alle voorwaarden kunt voldoen.

Waarom is het slimmer voor eigenaren van een marktplaats of platform om een vergunning aan te vragen of samen te werken met een PSP?

Download hier ons whitepaper voor een gedetailleerde uitleg over het effect van PSD2 op platforms en marktplaatsen.

Wat is de 'vrijstelling voor commercieel agent'?

Om te voldoen aan PSD2 hebben marktplaatsen en handelsplatforms een aantal opties: een vergunning aanvragen bij de DNB, betalingstransacties uitbesteden aan een platform-PSP of gebruikmaken van de zogenaamde 'vrijstelling voor commercieel agent'. 

Een platform kan alleen gebruikmaken van de uitzondering als het handelt namens een van de betrokken partijen. Het moet daarom meer zijn dan slechts een doorgeefluik en het platform moet bijvoorbeeld zelf de verkoopprijs kunnen bepalen. De handhaving van deze regels is in handen van De Nederlandsche Bank. Zij heeft aangekondigd dat zij de naleving door platforms en marktplaatsen beter zal monitoren. In de praktijk zijn de Nederlandse handhavers op dit gebied echter veel relaxter dan die van onze oosterburen. 

Verschil met Duitsland

De Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin) is de Duitse toezichthouder voor financiële markten. In tegenstelling tot de DNB is de BaFin heel duidelijk: voor online platforms is de vrijstelling voor handelsagenten over het algemeen volledig uitgesloten. Ten eerste omdat de meeste platforms niet alleen contractuele overeenkomsten hebben met de koper of verkoper, maar vaak met beide. Ten tweede omdat verkoop op marktplaatsen vaak geautomatiseerd is en er dus geen ruimte is voor onderhandeling. Uiteraard is de vraag of deze strikte scheiding tussen offline en online gerechtvaardigd is, betoogt de Duitse juridisch expert Susanne Grohe in dit heldere blog, omdat zelfs in de offline wereld commerciële agenten soms geen ruimte hebben voor onderhandeling. 

Een Nederlands voorbeeld

Hoewel het een uitzondering is, en dus in de meeste gevallen niet te gebruiken, is er een bekende Nederlandse partij die gebruik maakt van de vrijstelling voor commercieel agent: bol.com.

In de afgelopen jaren is bol.com getransformeerd van een webwinkel naar een online marktplaats, die niet alleen haar eigen producten aanbiedt, maar ook de merchandise van andere verkopers. Bol.com nam vroeger de verantwoordelijkheid voor het gehele proces: het debiteurenrisico (als de koper niet betaalt), het retourrecht, klantenservice, verzendrisico, klantenservice en garantie. Echter, bol.com verwijst steeds vaker naar de verkoper op het platform hiervoor en het wordt dus twijfelachtig of de vrijstelling voor commercieel agent nog steeds wordt nageleefd.

Consumentenvertrouwen

De vraag is of je als platform of marktplaats deze verantwoordelijkheid wilt nemen. Als je een deelplatform hebt voor campers en caravans en het vakantievoertuig komt tot stilstand langs de autoroute du soleil, wie is dan verantwoordelijk voor de kosten? Bovendien is het erg belangrijk voor kopers op het platform om te weten tot welke partij zij zich kunnen wenden met vragen of klachten over de levering. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt hier scherp toezicht op, zoals bleek uit een voorbeeld afgelopen zomer over verkopers op bol.com na verschillende uitzendingen van consumentenprogramma Radar. 

Nadert het einde?

De 'vrijstelling voor commercieel agent' werd al beschreven in PSD en verder uitgelegd in PSD2. Toch blijft er nog onzekerheid, maar in 2021 kunnen (online) handelsplatforms in feite niet voldoen aan de voorwaarden voor de uitzondering.

'Agentuurcontracten' kennen we voornamelijk uit de reisbranche en de meubelindustrie en zijn niet gemakkelijk toepasbaar op online platforms en marktplaatsen. Naar mijn mening is het daarom waarschijnlijk slechts een kwestie van tijd totdat ook de partijen met 'vrijstelling voor commercieel agent' een vergunning moeten aanvragen of diensten moeten afnemen van een platform-PSP.' - Maurice Jongmans, CEO Online Payment Platform