Elke twee maanden schrijft de CEO van Online Payment Platform en voorzitter van VBIN (Verenigde Betaalinstellingen Nederland) Maurice Jongmans een artikel voor Emerce. Als betalingsinnovator schreef hij een artikel over de impact van PSD2 op de platformeconomie. 

Met de opkomst van de platformeconomie groeit het aantal handelsplatforms en marktplaatsen snel. Steeds meer websites brengen vraag en aanbod samen, zowel van individuen onderling als van bedrijven met consumenten. Hoewel de link met financiële regelgeving niet direct voor de hand ligt, is deze er wel en de impact voor deze platforms kan groot zijn. 

PSD2

Sinds februari 2019 is de nieuwe financiële regelgeving van kracht in Nederland. Deze regelgeving komt uit Europa en wordt ook wel de tweede betaaldienstrichtlijn genoemd, kortweg PSD2. Deze richtlijn is al in de Nederlandse wet geïmplementeerd. Het belangrijkste doel van deze regelgeving is om innovatie te bevorderen en de veiligheid van de betaalomgeving te vergroten. De nieuwe wetgeving omvat verschillende cruciale wijzigingen. De veranderingen met de grootste impact op consumenten en bedrijven zijn: 

Toegang tot de rekening

Banken moeten derden toegang geven tot bankrekeningen van consumenten en bedrijven. Deze derden hebben een vergunning van de nationale toezichthouder nodig (in Nederland: De Nederlandsche Bank). Met deze vergunning kunnen transactiegegevens worden ingezien en betalingen worden geïnitieerd namens de rekeninghouder. Deze diensten worden ook wel betalingsinitiatie (Payment Initiation Services) en rekeninginformatie (Account Information Services) genoemd. 

Sterke Klant Authenticatie (SCA)

Alle toegang tot betaaldiensten moet SCA omvatten. Dit betekent dat voordat een betaaldienst wordt uitgevoerd, er uitgebreide beveiliging nodig is met betrekking tot de identiteit van de klant. Er is een combinatie van twee elementen vereist; iets wat je weet, iets wat je bent, iets wat je bezit. Een voorbeeld is een kaart (iets wat je bezit) met een pincode (iets wat je weet), maar ook een app op je geregistreerde telefoon (wat je bezit) en je vingerafdruk (wat je bent). Bijna overal is dit al geregeld. Maar vooral voor creditcardbetalingen is er een slecht geregeld authenticatieproces. Daarom heeft Europa de SCA-richtlijnen voor creditcardbetalingen uitgesteld tot 31 december 2020. Veel verkopers en webshops krijgen nu voldoende tijd om SCA te implementeren. 

Omvangvergroting

Eerder hadden bedrijven alleen een vergunning nodig als hun belangrijkste activiteit was om betaaldiensten te leveren. De nieuwe regelgeving heeft dit veranderd. Om deze reden vallen handelsplatforms en marktplaatsen (de bouwstenen van de platformeconomie) die betalingen van derden verwerken niet meer onder een vrijstelling. Deze hebben een vergunning als betaaldienstverlener (PSP) nodig. De optie om betalingsverwerking van derden zelf te vermijden is echter zeker mogelijk door de betaaldiensten uit te besteden aan een platform-PSP.
Juist de laatste wijziging wordt vaak over het hoofd gezien. Met de invoering van de nieuwe regelgeving moeten veel marktplaatsen en handelsplatforms die al jaren de betalingen zelf verwerken een vergunning aanvragen. Veel marktplaatsen en platforms realiseren zich dit niet of onvoldoende. Aangezien een vergunning voor een betaaldienstverlener veel organisatorische en financiële gevolgen met zich meebrengt, biedt uitbesteding een goed alternatief voor platforms.  

Platform-PSP

Niet elke betaaldienstverlener (PSP) is in staat om betaaldiensten te faciliteren voor een (handels)platform of marktplaats. Een platform is niet hetzelfde als een webshop. Een webshop heeft slechts één verkoper, terwijl er op een platform honderden zijn. Je kunt alleen betaaldiensten uitbesteden aan een PSP die de regulatoire 'Know Your Customer' (KYC) processen van alle verkopers of leveranciers op het platform regelt. Daarnaast moet de PSP in bezit zijn van specifieke vergunningen. Bijvoorbeeld iDEAL, als het platform consument-tot-consument betalingen faciliteert. 

Hoe zit het met de agentvrijstelling?

Veel besproken is de zogenaamde “agentvrijstelling”, die ook vaak verkeerd begrepen wordt. Deze vrijstelling kan onder bepaalde omstandigheden worden benut en betalingen kunnen worden verwerkt zonder dat een vergunning vereist is.

De beslisboom in dit artikel stelt u in staat te bepalen wanneer een agentvrijstelling kan worden toegepast. Alleen als uw platform optreedt namens een van de partijen met het platform verantwoordelijk voor risico's en kosten, kan er worden gesproken van een agentschap. Hierbij moet het platform bijvoorbeeld in staat zijn om de (verkoop)prijs te bepalen. Het is niet voor niets een vrijstelling, in de meeste gevallen zal het platform er waarschijnlijk geen gebruik van kunnen maken. 

Handhaving

De handhaving van deze regelgeving ligt bij de DNB (De Nederlandsche Bank), die de nationale toezichthouder is voor betalingsinstellingen. De DNB heeft al aangekondigd handelsplatforms en marktplaatsen te handhaven. Het aanvraagproces van een vergunning duurt al snel zes maanden en er is veel werk nodig om bedrijfsprocessen aan te passen. Veel platforms moeten op korte termijn aan de slag om aan deze wetgeving te voldoen.